OCENY TECHNICZNE BUDYNKÓW I WYROBÓW

Informacje ogólne
Ocena stanu technicznego budynku

Ocena stanu technicznego budynku może być wykonana w dwojaki sposób: jako opinia lub ekspertyza. Różnica jest zasadnicza: opinia sporządzona jest na podstawie oględzin i dostępnej dokumentacji projektowej, a ekspertyza stanu technicznego budynku poparta jest badaniami i kalkulacjami nośności elementów konstrukcyjnych budynku.
Ekspertyza to szersze i droższe opracowanie. Wymagane jest przepisami prawa budowlanego jeśli planujemy modernizację, zmianę sposobu użytkowania budynku, a także wtedy gdy konstrukcja nośna jest naruszona (np. spękania na murze lub stropach).

Kto wykona opinię, a kto ekspertyzę stanu technicznego budynku?
O ile opinię techniczną może sporządzić technik, bądź inżynier posiadający uprawnienia budowlane, tak wykonanie ekspertyzy można zlecić wyłącznie rzeczoznawcy budowlanemu. Rzeczoznawca budowlany otrzymuje uprawnienia od wojewody, na podstawie co najmniej pięcioletniej praktyki w zawodzie i opinii min. dwóch innych rzeczoznawców reprezentujących tą samą dziedzinę.
Wszyscy rzeczoznawcy są rejestrowani w Centralnym Rejestrze Rzeczoznawców Budowlanych pod indywidualnym numerem identyfikacyjnym.

Art. 81c. [Udzielenie informacji]
1. Organy administracji architektoniczno budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami prawa budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, a także dostawcy wyrobów budowlanych, w rozumieniu przepisów o badaniach i certyfikacji, informacji i udostępnienia dokumentów:
2. związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego,
3. świadczących o dopuszczeniu wyrobu budowlanego do obrotu i stosowania w budownictwie.
4. Organy administracji architektoniczno budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.
5. Na postanowienie, o którym mowa w ust. 2, przysługuje zażalenie.
6. W razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem, organ administracji architektoniczno budowlanej lub nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia.

Ocena techniczna
– to opra­cowanie, które oparte jest o te sa-me zasady co sporządzanie pro­jektów budowlanych. Ocena tech­niczna opisuje, analizuje i ocenia spodziewany (projektowany) stan techniczny obiektu budowlanego, opierając się o zasady projektowe. Oznacza to, że oceny techniczne może opracowywać osoba posia­dająca odpowiednie uprawnienia budowlane.
Opinia techniczna – określa, analizuje i interpretuje stan pro­jektowy, a w niektórych elemen­tach odnosi się do stanu rzeczy­wistego obiektu budowlanego. Opracowanie to ma umożliwić sformułowanie wniosków stano­wiących odpowiedź na postawio­ne przez zamawiającego pytanie w kontekście dalszych zamierzeń w odniesieniu do przedmiotowe­go obiektu. Do wykonania tego opracowania wykorzystuje się wie­dzę powszechnie dostępną, lecz z pogłębioną analizą techniczno­-ekonomiczną. Oznacza to, że ten rodzaj opracowania technicznego powinna sporządzać osoba posia­dająca uprawnienia budowlane lub specjalistyczne.
Ekspertyza techniczna – stano­wi swego rodzaju studium przyczy­nowo-skutkowe stanu lub zdarze­nia technicznego obiektu. Analizuje zdarzenie opierając się o rzeczywi­sty stan obiektu i jego elementów składowych. Jest to bardziej złożony przypadek opinii technicznej, w któ­rym do oceny stanu rzeczywistego, niezbędne są badania i zastoso­wanie zasad opartych o podstawy naukowe lub naukowo-techniczne. W tym przypadku powinna zacho­dzić „fachowa ocena zjawisk tech­nicznych”. Wnioski z ekspertyzy mają stanowić podstawę do ustale­nia dalszego postępowania z obiek­tem lub konstrukcją budowlaną.

Tabela 1. Zakres pojęciowy opracowań wykonywanych w trakcie diagnostyki budowlanej

Nazwa Zakres Uprawnienia
Opinia dotyczy dowolnego zagadnienia -
Ocena nie podaje przyczyn, podaje stan -
Orzeczenie podaje też przyczynę uprawniona osoba
Ekspertyza podaje także środki zaradcze rzeczoznawca


WPROWADZENIE WYROBÓW BUDOWLANYCH DO OBROTU:

Do obrotu można wprowadzić tylko wyroby budowlane prawidłowo oznakowane oraz wyprodukowane w warunkach nadzorowanych - poprzez wdrożony system Zakładowej Kontroli Produkcji. Oczywiście dotyczy to wyrobów, które posiadają przedmiotową specyfikację techniczną, np. Polską Normę wyrobu czy Aprobatę Techniczną.

Wyroby dla których nie ustanowiono Polskiej Normy nie mają podstaw normatywnych do przyjęcia właściwego systemu oceny zgodności, ustalenia wymagań oraz planu i metodyki badań - czyli podstaw do zaprojektowania i wdrożenia ZKP. Należy im najpierw opracować aprobatę techniczną.

Oznakowanie:

Oznakowanie znakiem budowlanym lub znakiem CE uzależnione jest tylko od tego na podstawie jakiej specyfikacji technicznej dokonano oceny zgodności i wprowadzono wyrób do obrotu:
1.Oznakowanie CE na podstawie:

  • Normy zharmonizowane -PN-EN (ZH),
  • Europejskiej aprobaty technicznej (EOTA)


2.Oznakowanie znakiem budowlanym na podstawie:

  • Polskiej Normy - PN, PN-EN, PN-EN ISO,
  • Polskiej Aprobaty Technicznej.


Ocena zgodności wyrobów:

Nowe regulacje prawne wprowadzają jednakową metodykę oceny zgodności wszystkich wyrobów budowlanych, bez względu na to czy przeznaczone są na rynek polski czy całej wspólnoty gospodarczej. Systemy w obu rozporządzeniach różnią się tylko wymaganiami uprawnień uczestniczących jednostek zewnętrznych:
Jednostki notyfikowane - uprawnione są do badań i certyfikacji wyrobów podlegających oznakowaniu CE,
Jednostki akredytowane - uprawnione są do badań i certyfikacji wyrobów podlegających oznakowaniu znakiem budowlanym.
Ustalono 6 systemów atestacji zgodności wyrobów budowlanych: 1+, 1, 2+, 2, 3 i 4. Przypisanie systemu do konkretnego wyrobu nie jest tylko uzależnione od grupy towarowej wyrobów, ale przede wszystkim od ich przeznaczenia, zakresu stosowania oraz wymagań w zakresie reakcji na ogień czy bezpieczeństwa zastosowania.
Do każdego z systemów przypisane są pewne wymagania związane z oceną zgodności, które producent musi spełnić, i tak:

  1. Badania typu wyrobu wykonane przez producenta - system 2+, 2 oraz 4,
  2. Badania typu wyrobu wykonane przez akredytowane (notyfikowane) laboratorium - system 1+, 1 oraz 3,
  3. Badania sondażowe próbek pobranych przez jednostkę akredytowaną (notyfikowaną) na rynku, a wykonane przez akredytowane (notyfikowane) laboratorium - system 1+,
  4. Badania próbek pobranych w zakładzie produkcyjnym wykonane przez producenta, zgodnie z ustalonym planem badań - system 1+, 1, 2+, 3 i 4,
  5. Opracowanie, wdrożenie i nadzór przez producenta Zakładowej Kontroli Produkcji - system 1+, 1, 2+, 2, 3 i 4,
  6. Certyfikacja Zakładowej Kontroli Produkcji przez jednostkę akredytowaną (notyfikowaną), na podstawie wstępnej inspekcji i oceny, wraz z jej ciągłym nadzorem - system 2+,
  7. Certyfikacja (rejestracja)Zakładowej Kontroli Produkcji przez jednostkę akredytowaną (notyfikowaną), na podstawie wstępnej jej inspekcji i oceny - system 2,
  8. Certyfikacja zgodności wyrobu, wraz z wstępną inspekcją zakładu i Zakładowej Kontroli Produkcji, oraz jej oceną i ciągłym nadzorem przez jednostkę akredytowaną(notyfikowaną) - system 1+, 1,
  9. Deklaracja zgodności producenta - system 1+, 1, 2+, 2, 3 i 4.

Do oceny zgodności wyrobów producent może przyjąć dobrowolnie system o zwiększonych wymaganiach, np. 2+ czy 1 zamiast 2, nie może jednak zastosować systemu o niższych wymaganiach, np. 4 zamiast 3. Nie może też zrezygnować z elementów oceny zgodności przypisanych do wymaganego systemu, jeżeli system o zwiększonych wymaganiach ich nie obejmuje, np. badań typu wyrobu w laboratorium uprawnionym, obowiązujących w systemie 3, przy poddaniu się dobrowolnie certyfikacji Zakładowej Kontroli Produkcji, zgodnie z systemem 2+.

Z przedstawionych powyżej działań wynika, że każdy producent musi wykonać sam, lub zlecić do akredytowanego (notyfikowanego) laboratorium, badania typu wyrobu (wstępne badania wyrobu na zgodność ze specyfikacją techniczną) wykonane przed wprowadzeniem wyrobu do obrotu.
Każdy producent musi też opracować i wdrożyć system Zakładowej Kontroli Produkcji. Przy systemach 1+, 1, 2+, i 2 także poddać go ocenie jednostki akredytowanej (notyfikowanej) i certyfikacji.

Deklaracja zgodności:

Z przepisów wynika również, że uzyskanie certyfikatu zgodności nie zwalnia producenta z wystawienia deklaracji zgodności, zmienił się jednak jej wzór. Dla wyrobów podlegających oznakowaniu znakiem budowlanym i znakiem CE można stosować ten sam wzór. Z deklaracji zgodności usunięto pojęcie partii wyrobów (co zapewne uszczęśliwiło wielu producentów), lecz został wprowadzony dodatkowy wymóg określenia deklarowanych cech technicznych typu wyrobów oraz podania informacji o przeprowadzonym systemie oceny zgodności: sprawozdaniu z badań typu, certyfikacji wyrobu czy ZKP, z podaniem ich numerów oraz nazwy i numeru akredytacji (notyfikacji) jednostek badawczych czy certyfikujących uczestniczących w ocenie zgodności wyrobu.

Działania związane z wprowadzeniem wyrobów budowlanych do obrotu:

  • Ustalenie przeznaczenia i zakresu oraz warunków technicznych stosowania wyrobów,
  • Opracowanie dokumentacji technicznej i technologicznej,
  • Dobór (Polska Norma) lub opracowanie (Aprobata Techniczna)przedmiotowej specyfikacji technicznej,
  • Ustalenie zakresu, metodyki i planu badań: typu, kontrolnych, bieżących i odbiorczych,
  • Wykonanie badań typu przez producenta (system 2, 2+, lub 4) lub/oraz uprawnione jednostki zewnętrzne (system 1+, 1 i 3),
  • Opracowanie instrukcji montażu oraz informacji dodatkowych do oznakowania wyrobów,
  • Opracowanie i wdrożenie Zakładowej Kontroli Produkcji i systemu oceny zgodności wyrobów,
  • Uzyskanie certyfikatów dla wyrobów czy systemu ZKP (systemy 1+, 1, 2+ i 2),
  • Wystawienie deklaracji zgodności,
  • Oznakowanie wyrobów znakiem budowlanym i/lub znakiem CE, zgodnie z wymaganiami specyfikacji technicznej,
  • Oznakowanie wyrobów czy opakowań zgodnie z wymaganiami innych przepisów.


Wszystkie wyroby wymagają dopuszczenia do stosowania i obrotu, wg metodyki, zakresu i harmonogramu działań ustalonych na podstawie ich klasyfikacji.
Większość wyrobów powszechnego użytku dopuszczana jest na podstawie przedmiotowych specyfikacji technicznych oraz ustawy z dnia 22 stycznia 2000 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów [Dz. U. Nr 15 z 2000, poz. 179, Dz. U. Nr 229 z 2003, poz. 2275].

Grupy wyrobów specjalistycznego przeznaczenia dopuszczane są do obrotu na podstawie przepisów szczególnych, dotyczy to wyrobów budowlanych.
Wejście Polski do Unii Europejskiej spowodowało zmianę przepisów prawnych określających ocenę zgodności i oznakowanie wyrobów budowlanych.
Wyroby budowlane podlegają wymaganiom Dyrektywy 89/106/EWG, muszą mieć ustalony obowiązujący system atestacji zgodności (1+, 1, 2+, 2, 3 lub 4).
Dyrektywa budowlana jest dyrektywą "normową", co oznacza, że wyroby budowlane muszą spełniać wymagania przedmiotowych specyfikacji technicznych (norma wyrobu, czy aprobata techniczna).

Wyroby budowlane podlegają przepisom:

  • Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych [Dz. U. Nr 92, poz. 881],
  • Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 października 2004 r. w sprawie europejskich aprobat technicznych oraz polskich jednostek organizacyjnych upoważnionych do ich wydawania [Dz. U. Nr 37, poz. 2375],
  • Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2004 r. w sprawie aprobat technicznych oraz jednostek organizacyjnych upoważnionych do ich wydawania [Dz. U. Nr 249, poz. 2497],
  • Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie sposobów deklarowania zgodności wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym [Dz. U. Nr 198, poz. 2041],
  • Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie systemów oceny zgodności, wymagań, jakie powinny spełniać notyfikowane jednostki uczestniczące w ocenie zgodności oraz sposobu i oznakowania wyrobów budowlanych znakiem CE [Dz. U. Nr 195, poz. 2011],
  • Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie dopuszczania wyrobów do stosowania w zakładach górniczych [Dz. U. Nr 99, poz. 1003, Dz. U. Nr 80 z 2005, poz. 695],
  • Obwieszczenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 lipca 2004 r. w sprawie wykazu mandatów udzielanych przez Komisję Europejską na opracowanie europejskich norm zharmonizowanych oraz wytycznych do europejskich aprobat technicznych, wraz z zakresem przedmiotowym tych mandatów [M.P. Nr 32/2004, poz. 571],
  • Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 maja 2004 r. w sprawie sposobu pobierania i badania próbek wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu [Dz. U. Nr 130, poz. 1387],
  • Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 maja 2004 r. w sprawie kontroli wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu [Dz. U. Nr 130, poz. 1386].

Wyroby, które zgodnie z przedmiotową specyfikacją techniczną podlegają oznakowaniu znakiem CE, muszą spełniać także wymagania:

  • Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności, jednolity tekst [Dz. U. Nr 2004, poz. 2087]